EDU-CARE II kapanışı bakım hizmetleri ile kayıtlı kadın istihdamını birlikte gündeme taşıdı

Ayrıntılar

2026 arşiv dosyası — 24 Ekim 2026 itibarıyla değerlendirme. EDU-CARE II’nin kapanış programı 13 Ocak 2026’da Ankara’da yapıldı. Bu dosya, eski destek bilgilerini yeni başvuru çağrısı olarak sunmadan bakım hizmeti ile çalışma hayatı arasındaki ilişkiyi inceliyor. [1]

Kapanışın istihdam açısından anlamı

Kapanış programında kamu kurumları, proje yönetimi ve Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu temsil edildi. Projenin adında birlikte yer alan eğitimli bakım ve kayıtlı kadın istihdamı, iki çalışma ilişkisini aynı çerçevede buluşturuyor: annenin kendi işindeki devamlılığı ve bakıcının mesleki çalışması. Kapanış haberinin varlığı, projenin bütün etkilerinin ölçüldüğü anlamına gelmiyor. Bu inceleme, duyuruda açıklanmayan bir toplam yararlanıcı sayısını veya kalıcı işe dönüş oranını üretmiyor. Bir etkinliğin tamamlanması ile bağımsız etki değerlendirmesi yayımlanması ayrı gelişmelerdir. [1]

Başlangıç tasarımındaki kontenjan sonuç olarak okunmamalı

SGK’nin proje broşürü, Ankara, İstanbul ve İzmir’de toplam 3.500 anne için kontenjan planlandığını açıklıyordu. Bunun 3.300’ü tam, 200’ü yarı zamanlı çalışanlara ayrılmıştı. Ön kayıtların Haziran 2024’te başlayacağı belirtiliyordu. Tasarımda annenin hizmet akdiyle çalışması, eğitimli bir çocuk bakıcısını sigortalı istihdam etmesi ve belirlenmiş çocuk yaşı koşullarını karşılaması yer alıyordu. Broşürdeki 3.500 sayısı bir başlangıç planıdır; aynı sayıda kişinin ödemeyi tamamladığı veya destek sonrasında istihdamda kaldığı sonucuna dönüştürülemez. Destek modeli, annenin çalışmasını ve bakıcının kayıtlılığını birlikte koşullandırıyordu. [2]

Eski başvuru sayfalarının bugün nasıl okunması gerekiyor?

Projenin resmî internet sitesinde ofislerin kapatıldığına ilişkin duyuru bulunuyor. Site, içeriğinin SGK sorumluluğunda olduğunu ve Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti mali desteğiyle oluşturulduğunu belirtiyor. Başvuru adımlarını anlatan eski broşür veya sayfaların arama sonuçlarında görünmesi, kapanan projenin başvurularının devam ettiğini göstermiyor. Bu nedenle bu arşiv haberinde başvuru bağlantısı üzerinden işlem yapma çağrısı yapılmıyor. Yeni bir destek uygulaması değerlendirilirken ayrıca yayımlanmış güncel duyuru, kapsam, tarih ve sorumlu kurum bilgisi aranmalıdır. Geçmiş projeye ait tutarlar da güncel bir ödeme hakkı gibi kullanılmamalıdır. [3]

Bakıcı istihdamının kayıtlı tarafı

SGK’nin kolay işverenlik açıklaması, Ek 9 kapsamındaki ev hizmetlerinde ayda 10 gün ve daha fazla sigortalı çalıştıranların işyeri tescili ve sisteme geçişini ele alıyor. İlk kez ev hizmetleri kapsamında sigortalı çalıştıracak uygun kişiler için e-Devlet üzerinden tescil ve kolay işverenliğe geçiş yolu anlatılıyor. Ev hizmetleri ile apartman yönetimi uygulamalarının aynı sayfada ayrı başlıklarla verilmesi, okuyucunun kendi çalışma ilişkisine uygun bölümü izlemesini gerektiriyor. Bir bakım desteğinden yararlanılması ile sigortalı çalıştırmaya ilişkin kayıt düzeni farklı konulardır. Proje sona erse de aile ile bakıcı arasındaki fiilî çalışma ilişkisinin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. [4]

Küresel veriler sorunun boyutunu açıklıyor

ILO’nun 29 Ekim 2024’te yayımladığı tahminler, 2023 yılında bakım sorumlulukları nedeniyle dünya genelinde 708 milyon kadının ve 40 milyon erkeğin işgücünün dışında olduğunu gösteriyordu. Çalışma, 125 ülkeden verilere dayanıyordu. Bu sayılar Türkiye’nin 2026 verisi değildir; bakım yükünün işgücüne katılımla bağlantısını açıklayan uluslararası bağlamdır. ILO ayrıca önceki tahminlerle yöntem değişikliği nedeniyle doğrudan karşılaştırma yapılmaması gerektiğini belirtiyor. Dolayısıyla rakamlar üzerinden tek başına yıllar arasında artış hesabı yapmak veya Türkiye için bir oran türetmek doğru olmaz. Katılım, işte kalma ve kariyer ilerlemesi farklı ölçülerle izlenmelidir. [5]

Bakım çalışanlarının koşulları da değerlendirmeye dâhil

ILO’nun 24 Temmuz 2025 tarihli bakım ekonomisi politika notu, kaliteli bakımın nitelikli ve korunmuş bir bakım işgücüne ihtiyaç duyduğunu vurguluyor. Düşük ücret, yetersiz sosyal koruma, uzun çalışma saatleri, beceri geliştirme olanaklarının sınırlılığı ve iş sağlığı riskleri ele alınan sorunlar arasında. Not, bakım, istihdam, sosyal koruma ve ayrımcılıkla mücadele politikalarının birbiriyle uyumlu yürütülmesini öneriyor. Bu çerçeve, çocuğa bakım hizmeti sağlayan kişinin kendi çalışma koşullarının da gündemde olması gerektiğini gösteriyor. Politika önerileri, Türkiye’de bütün bakım çalışanları için yeni bir hak veya yürürlük tarihi ilan edildiği şeklinde yorumlanmamalıdır. [6]

İşverenler açısından değerlendirme: Devamlılığı etkileyen düzen

Bu bölüm editoryal değerlendirmedir. Bakım sorumluluğu bulunan bir çalışanın işte kalma koşullarını anlamak için yalnız işe dönüş tarihi sorulmayabilir. Günlük işe gidiş süresi, vardiyanın ne zaman kesinleştiği, beklenmeyen mesai değişiklikleri ve bakım hizmetinin çalışma saatleriyle uyumu birlikte konuşulabilir. Buradaki amaç çalışanın özel hayatının bütün ayrıntılarını toplamak değil, işin planlanmasında çözülebilecek somut zaman sorunlarını belirlemektir. Böyle bir görüşmenin çıktısı, örneğin vardiya bilgisinin daha erken paylaşılması veya teslim saatlerinin daha öngörülebilir olması olabilir.

İşletme kendi uygulamasını değerlendirirken yalnız doğum sonrası işe dönen kişi sayısına bakmakla yetinmeyebilir. Dönüşten birkaç ay sonra devam eden çalışma, görev değişiklikleri, istenmeyen işten ayrılmalar ve çalışanların deneyimleri birlikte incelenebilir. Bu göstergeler farklı sorulara yanıt verir: işe dönüş gerçekleşmiş olabilir, ancak sürdürülebilir bir çalışma düzeni kurulup kurulmadığı ayrıca anlaşılmalıdır. Böyle bir izleme, sonucu baştan olumlu kabul etmeyen ve çalışanın tercihlerini dikkate alan bir değerlendirme yaklaşımıdır.

Aileler ve bakım çalışanları için ortak açıklık

Aile ile bakıcı arasında günlük çalışma süresi, sorumluluklar, izinlerin planlanması ve ücret düzeni somutlaştırılabilir. Bakım gereksinimi değiştiğinde bütün görevlerin kendiliğinden genişlediği varsayılmamalıdır. Çocuğa ilişkin rutin, acil bir durumda ulaşılacak kişi ve günlük bilgi paylaşımının biçimi üzerinde önceden anlaşmak, tarafların beklentilerini görünür kılar. Bu öneriler, kapanmış projeye yeniden uygunluk sağlamak için hazırlanmış koşullar değildir; bakım ilişkisinin günlük yönetimine ilişkin değerlendirmelerdir.

Bakıcı arayan bir aile için eğitimin konusu ve deneyimin niteliği kadar işin karşılıklı beklentilerle uyumu da değerlendirilebilir. Bakım çalışanı açısından da görev kapsamını bilmek, çalışma saatlerini öngörebilmek ve ücretin nasıl ödeneceğini anlamak önemlidir. Bir destek programının varlığı, bu görüşmelerin yapılmış olduğu anlamına gelmez. Proje sonrasında sürdürülebilir bir ilişki kurulacaksa tarafların bütçe ve zaman planını destek tutarından bağımsız olarak yeniden gözden geçirmesi yararlı olabilir.

Bundan sonra hangi sonuçlar izlenmeli?

Kapanışın ardından yayımlanacak değerlendirmelerde başvuran, uygun bulunan, ödeme alan ve destek sonrasında çalışmayı sürdüren kişi sayıları ayrı ayrı aranabilir. Bakıcıların sigortalılık süreleri ile annelerin işte kalma sürelerinin birlikte izlenmesi, modelin iki yönünü karşılaştırmayı sağlar. İller arasındaki farklar ve yarı zamanlı çalışma deneyimi de farklı ihtiyaçları görünür kılabilir. Bu dosya söz konusu sonuçların gerçekleştiğini iddia etmiyor; kamuoyunun bir sonraki değerlendirmede hangi sorulara yanıt arayabileceğini açıklıyor.

Değerlendirme tasarımında desteğin bitmesinden sonra izlenecek zaman aralığı da açık olmalıdır. Bir ay devam eden çalışma ile bir yıl sürdürülen çalışma aynı sonuç olarak sunulmamalıdır. Katılımcıların kendi deneyimlerini anlatabilmesi, sayısal kayıtların açıklayamadığı ayrılma veya devam etme nedenlerini anlamaya yardımcı olabilir. Bu tür bulguların kişileri tanınır hâle getirmeden paylaşılması, program tasarımını tartışırken katılımcıların mahremiyetini de korur.

Kaynaklar

[1] SGK — EDU-CARE II kapanış programı, 13 Ocak 2026 — https://www.sgk.gov.tr/haber/detay/EDU-CARE-II-Kapanis-Programi-Yapildi-2026-01-14-04-21-39

[2] SGK — Çalışan Anne Desteği EDU-CARE II broşürü, 2024 başlangıç tasarımı — https://www.sgk.gov.tr/Download/DownloadFile?d=992e85f0-8dca-4a32-8a99-b9a0424888f1&f=032c1bd6-12b3-45c5-92b1-919ad303ba64.pdf

[3] SGK proje sitesi — Proje ofislerinin kapatılması duyurusu — https://www.sgkcalisanannedestegi.org/haber21

[4] SGK — Kolay İşverenlik — https://www.sgk.gov.tr/Content/Post/27d5dca7-189d-43ec-aa4e-edd6996a5d7c/Kolay-Isverenlik-2022-06-24-09-13-37

[5] ILO — Bakım yükü ve işgücüne katılım, 29 Ekim 2024 — https://www.ilo.org/resource/news/unpaid-care-work-prevents-708-million-women-participating-labour-market

[6] ILO — Bakım ekonomisinde insana yakışır iş, 24 Temmuz 2025 — https://www.ilo.org/publications/advancing-decent-work-and-care-economy-essential-component-social