KTÜ’de robotik eğitim takvimi: Hata ayıklama öğrenmenin parçası

Ayrıntılar

Karadeniz Teknik Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezinin kodlama ve robotik ilanında, 3 Ekim–21 Kasım 2026 arasında sekiz haftalık, toplam 24 ders saatlik takvim bulunuyor. İlkokul ikinci ile dördüncü, ortaokul beşinci ile yedinci sınıflar için ayrı gruplar tanımlanıyor. Her grubun açılması en az beş öğrenci koşuluna bağlı. Haber, bu ilan edilmiş programı ele alıyor; derslerin gerçekleştiğini veya açıklanmamış katılım sonuçlarını ileri sürmüyor. [1]

Kod, sensör ve öğrenme birbirine nasıl bağlanıyor?

Programın içerik listesinde bulunan mBlock’un geliştiricisi Makeblock, mBlock 5’i bloklarla ve Python ile programlama yapılabilen bir eğitim ortamı olarak tanıtıyor. Yazılım, animasyon ve oyun oluşturmanın yanında robotların programlanmasını da destekliyor. Bu özellikler, ekrandaki komutların fiziksel bir hareketle ilişkilendirilmesine teknik arka plan sağlıyor. Üreticinin ürün tanıtımı, öğrencilerin ne kadar beceri kazandığına ilişkin bağımsız bir sonuç ölçümü değildir. [2]

Makeblock’un mBot ultrasonik sensör belgesi, modülün mesafe algıladığını ve yazılımın santimetre cinsinden bir okuma alabildiğini açıklıyor. Belgede bu okumanın hareket kararıyla ilişkilendirildiği örnek de bulunuyor. Böylece sensörün ürettiği bilgiyle programın bu bilgiye göre verdiği komut ayrı incelenebiliyor. Bu açıklama belirli bir ürünün satın alınması için öneri olarak değil, giriş ile işlem arasındaki ilişkiyi göstermek için kullanılıyor. [3]

Scratch Foundation’ın aileler için yaratıcı öğrenme rehberi; problemleri parçalara ayırma, hata ayıklama ve çözümü yeniden deneme üzerinde duruyor. Ailelere, çocukların anlamlı bulduğu projelerle oynamasına ve bir noktada takıldığında farklı yollar düşünmesine alan açılması öneriliyor. Rehberin yaklaşımı, bitmiş projenin görünüşü kadar oluşturulurken izlenen yolu konuşmayı da gündeme getiriyor. Burada herhangi bir öğrenci için garantili gelişim sonucu çıkarılmıyor. [4]

Micro:bit Educational Foundation’ın hata ayıklama ve değerlendirme dersi ise öğrencilere dijital sayı kartı programını belirlenmiş tasarım ölçütlerine göre inceletiyor. Algoritmayı izleme, programdaki hatayı bulma ve sonucu ölçütlerle karşılaştırma dersin öğrenme hedefleri arasında. Farklı bir eğitim aracına ait bu örnek, değerlendirme sorusunu somutlaştırıyor: Bir programdan ne beklendiği bilinmeden yalnızca çalışıyor görünmesi yeterli bir açıklama sağlamıyor. [5]

Editoryal değerlendirme: Robotun hareketinden önce beklenti

Aşağıdaki çalışma, KTÜ’de uygulanmış bir dersin anlatımı değildir; robotik öğrenmeyi düşünmek için hazırlanmış editoryal bir örnektir. Çocuğun bir robotu hareket ettirmesi ilgi çekici olabilir. Ancak eğitici, hareketten önce öğrencinin ne olmasını beklediğini sorarsa öğrenme sürecine ilişkin daha fazla bilgi elde edebilir. Öğrenci doğru komutu tesadüfen seçmiş olabilir veya komut sırasını anlayarak kurmuş olabilir. Bu iki durumu ayırt etmek için yalnızca son görüntüye bakmak yerine kısa bir açıklama dinlenebilir.

Bir görev, çocukların yaşına uygun sözcüklerle tanımlanabilir. Robotun hangi noktadan başlayacağı, nereye ulaşacağı ve ne zaman duracağı birlikte konuşulabilir. Ardından çocuklar adımları önce kâğıt üzerinde gösterebilir. Bir öğrenci yön oklarını çizerken diğeri sırayı sözlü anlatabilir. Böylece programlama ekranına geçmeden, herkesin aynı görevi anlayıp anlamadığı görülebilir. Bu hazırlık belirli bir yazılımın komutlarını ezberletmekten önce, çözümün sırasını düşünmeye ayrılmış bir öğrenme zamanı olarak tasarlanabilir.

Temsilî deneme: İki durağı olan küçük rota

Tamamen kurgusal bir sınıf çalışmasında zemine iki renkli durak işareti yerleştirilsin. Küçük eğitim robotunun başlangıçtan ilk durağa gitmesi, kısa süre beklemesi ve ikinci durağa yönelmesi isteniyor olsun. Eğitici çalışma alanını ve cihaz kullanımını düzenlerken, öğrenciler hareket sırasını kendi cümleleriyle yazar. İlk denemede robot ilk durağı geçip devam ederse, bütün programı hemen değiştirmek yerine gerçekleşen hareket ile beklenen hareket yan yana anlatılabilir. Eksik görülen adım bu karşılaştırmadan seçilir.

Bir grup bekleme komutunu yanlış yere koyduğunu düşünebilir. Başka bir grup ise başlangıç işaretinin denemeler arasında değiştiğini fark edebilir. İki açıklama da önce birer tahmindir. Öğrenciler hangi tahmini nasıl inceleyeceklerini konuşabilir. Başlangıç yerini aynı tutup yalnız komut sırasını değiştirmek, seçilen açıklamanın sonucu etkileyip etkilemediğini görmeye yönelik basit bir deneme olur. Bu örneğin hedefi yarış kazanmak değil, yapılan değişiklikle gözlenen davranış arasındaki bağı öğrencinin açıklayabilmesidir.

Sonraki adımda öğrenciler aynı görevi birbirlerine devredebilir. Yeni grup yalnız yazılı açıklamayı okuyarak robotun ne yapması gerektiğini anlatır. İlk grubun zihninde açık olan bir ayrıntı belgede bulunmuyorsa, bu eksiklik birlikte tamamlanabilir. Böylece açıklama yazmak, projenin sonunda eklenen süsleyici bir rapor olmaktan çıkar. Programın amacını başka bir kişinin anlayabilmesine yardım eden öğrenme görevi hâline gelir. Öğrenciler teknik terimleri bilmedikleri yerde çizim veya gündelik sözcüklerden yararlanabilir.

Sensör okumasını ayrı bir soru olarak görmek

Aynı kurgusal çalışmaya bir mesafe bilgisi eklendiğinde eğitici, öğrencilerin önce bu bilgiyi ekranda gözlemesini isteyebilir. Robot henüz hareket etmeden, nesnenin konumu değiştikçe okumanın nasıl değiştiği konuşulur. Ardından programdaki koşulun hangi durumda devreye girmesinin beklendiği açıklanır. Böyle bir ayrım, öğrenciye aynı anda bütün sistemi çözme yükü vermeden soruyu küçültebilir. Beklenmeyen davranışın hangi aşamada ortaya çıktığını anlatabilmek, hemen rastgele yeni komutlar eklemekten daha açıklayıcı bir çalışma sunabilir.

Öğrencilerin denemelerini kısa notlarla kaydetmesi de düşünülebilir. Notta ilk beklenti, gözlenen davranış ve sonraki denemede değiştirilen tek unsur bulunabilir. Defterin çok düzenli görünmesi öğrenmenin tek ölçüsü yapılmaz. Öğrencinin önceki denemesini hatırlayıp neden yeni bir yol seçtiğini anlatabilmesi önemsenebilir. Bazı çocuklar bunu kısa cümlelerle, bazıları çizimle daha rahat gösterebilir. Eğitici, aynı düşünme görevini farklı ifade yollarıyla tamamlamalarına alan açabilir.

Aileye gösterilen şey yalnızca final ürünü olmayabilir

Bir proje paylaşımında çocuk robotun son hareketini gösterdikten sonra, ilk denemede neyin farklı olduğunu da anlatabilir. Aile veya eğitici, doğrudan çözümü söylemek yerine çocuğun hangi ayrıntıyı değiştirdiğini sorabilir. Sorunun cevabı, kullanılan cihazın markasından bağımsız olarak öğrenme sürecini görünür kılar. Çocuk bütün açıklamayı tek seferde kuramıyorsa, çizdiği rota veya tuttuğu küçük deneme notu üzerinden konuşabilir. Böylece sunum, yalnız düzgün çalışan bir gösteriyle sınırlandırılmaz.

Programın sonunda hangi kazanımın oluştuğunu söylemek için uygun değerlendirme gerekir. Eğitim süresi veya kullanılan araçların listesi tek başına bunun kanıtı sayılamaz. Editoryal öneri olarak öğrencinin yeni bir küçük görevde beklentisini açıklaması, gözlemini kaydetmesi ve bir düzeltmenin gerekçesini anlatması değerlendirilebilir. KTÜ’nün ilanındaki robotik gündemi bu açıdan, çocukların denemeyi ve açıklamayı birlikte öğrenebileceği bir çerçeve sunuyor. Metin, duyurulmuş eğitim içeriği ile henüz yayımlanmamış öğrenme sonuçlarını ayrı tutuyor.

Kaynaklar

[1] KTÜ Sürekli Eğitim Merkezi — Kodlama ve Robotik Eğitimleri-02 2026: https://www.ktu.edu.tr/sem/etkinlik/kodlama-ve-robotik-egitimleri-02-2026

[2] Makeblock — mBlock 5 resmî yazılım tanıtımı: https://www.makeblock.com/pages/software

[3] Makeblock — mBot ultrasonik mesafe sensörü açıklaması (2023-03-02): https://support.makeblock.com/hc/en-us/articles/12797662557719-About-Me-Ultrasonic-Sensor-for-mBot

[4] Scratch Foundation — Aileler için yaratıcı öğrenme rehberi: https://scratchfoundation.org/learn/learning-library/creative-learning-for-families

[5] Micro:bit Educational Foundation — Hata ayıklama ve değerlendirme dersi: https://microbit.org/teach/lessons/digital-flashcards-debug-evaluate/